Savaşım bir düzlemde hak ile batıl arasında geçiyorsa, bir başka düzlemde de devrimci zihniyetle tutucular arasında oluşuyor.
Bu ikinci düzlem sanıyorum daha üstte duran bir alan...
Devrimci olanla tutucular arasındaki çekişme hakka ilişkin düzlemde de, batıla ilişkin olanda da sürüp gidiyor çünkü...
Batı Avrupa'da yüzyıllar boyunca tutucular genelde dine bağlı olanların arasından çıktığından, bu durum tutuculukla dine bağlılık arasında bir özdeşliğin kurulmasına yol açmıştır. Elbette yanlış olarak...
Martin Luther, örneğin, tutucu muydu? Hıristiyanlık bağlamında ilk cesur, dahası cüretkâr çıkış onun tarafından gerçekleştirildi.
İslam dünyasının mücedditleri de –adı üstünde- birer yenileyicidir. Hıristiyan dünyanın reformcuları ile Müslüman dünyanın mücedditleri arasında şu fark var: ilki dine karışmış bidatleri dinde içselleştirmeye çalışırken, ikinciler bidatleri dinden tardetmeye çalışır.
Başlangıçta devrimci olan fikirler sürgit devrimci kalmıyor. Olay toplumsal sürekliliğin doğasına aykırı düşüyor çünkü.
İnsan yaşıyorsa, orada değişiklik de olacaktır. İnsan zihninin geleceğe açık olan ırasıyla ilgili bir durumla karşı karşıya geliriz burada.
Bir yanda devrimciler, bir yanda tutucular...
Tutucular, körün değneğini bellediği gibi kurulu düzenin değerlerine yapışmış olarak durmayı yeğliyor: her zaman böyle olmuştur. Cahiliye dönemini hatırlayın. Aslında Peygamber (as)'in teklifi karşısında putları savunmaya girişenlerin çoğu doğrudan putun kendinde olan "değerini" savunmaya çıkmış değildi. Fakat put, kurulu düzenin işleyişinde çıkar ilişkisinin odağını oluşturuyordu. Kâbe'nin putları dışlanırsa o putlarla birlikte kurulu düzenin çıkar düzeneği de elden kaçırılmış olacaktı. Puta tapıcılar nezdinde niza, temelde, kurulu düzenin çıkar ilişkisinin yer ve el değiştirmesi biçiminde algılanıyordu. Olayı salt var olan çıkar ilişkisi açısından gördükleri için yeni düzenin sağlayacağı semahatı görmeyi reddediyorlardı.
Her yeni düzen günün birinde eskir. Kaçınılmaz olarak...
Bu yüzdendir ki, İslam, her yüzyılda bir, bir yenileyici marifetiyle dinin yenilenmesini öngörüyor. Dinin yenilenmesi, dine karışmış olan bidatlerin dinden arındırılması anlamını tazammun ediyor.
İnsan eliyle gerçekleştirilmiş devrimler de eskir. O devrimleri asal haliyle elde bulundurmaya çalışmak tutuculuğun tam da kendisidir.
Sovyetler Birliği, ortadan kalkmasına takaddüm eden yaklaşık on yıl içinde durumunu berrak biçimde gördü. Saydamlık ve yeniden yapılanma süreci devletin yenilenmesi amacına yönelik çalışmaların toplamıdır. Eğer süreç başarılı olmayaydı devlet kökünden çatırdayıp gidecekti. Bu gün ortada hâlâ Rusya diye bir devlet varsa varlığını yenilikçilerin çabasına borçludur.
Türkiye içindeki aktüel çalkantının kökeni de devrimcilerle tutucular arasındaki çekişmeye dayanıyor. Bir yanda eski devrim yanlıları kurulu düzeni var olan haliyle muhafaza etmeye çaba gösterirken, bir yanda da onun yenilenmesini sağlamak isteyenler yer alıyor. Eski devrimciler kurulu düzeni başlangıçtaki haliyle elde tutmak için gizli örgütlenmeler, çetecilik, hükümet darbeleri dâhil ellerinden gelen ne varsa yerine getirmekten geri durmuyor. Yenilikçiler ise, yapıyı tümden yenilemeyi öngörüyor.
Burada bir çıkar çatışmasının olduğu bellidir. Tutucular, bu demektir ki çeteciler, tasfiye edildiğinde kurulu düzenin yerleşik ilişkisine dayalı olan çıkar kaynağı da ellerinden alınmış olacaktır. Canhıraş biçimde savunulan şey, bu çıkarın ellerinden alınmasını önlemeye yöneliktir.
Fakat yenilikçilerin galebesi son raunda bile kalmış olsa, süreç kendi doğal akışına ulaşır. Başarı, değişimi, yani yenilenmeyi isteyenlere selam verecektir. Kaçınılmaz olarak...