ÖSS sorularına 'veli' tepkisi

"Aşağıdakilerden hangisi doğru?" başlıklı yazımla ilgili çok güzel mesajlar aldım. Bazı okurlarım işi benden de ciddiye alıp bu yılki ÖSS soruları üzerinde bayağı çalışmışlar ve son derece dikkat çekici yorumlar yapmışlardı. Osman Hamdi Akarcalı, "ÖSS'ye iyi çalışmış" bu okurların başında geliyordu. Biliyorum, artık çok geç...Olan oldu, medyaya düşen bir iki itiraz unutuldu ve "optik okuyucu" işini neredeyse tamamladı bile. (Yirmi yıl önce, "Adayları aklı olmayan bir 'optik okuyucu"nun eline terk ettik!" diye yazmıştım.)

Osman Hamdi Akarcalı, "Aşağıda bazıları basına yansımış ve bazıları henüz basına yansımamış olan fakat sorunun detayına girildiğinde ve analiz edildiğinde tartışma yaratabileceğini düşündüğüm çelişkili sorularla ilgili açıklamalarımı vermek istiyorum" diyerek başladığı mektubunda, söz konusu yazımı kaleme alırken benim aklıma gelmeyen şu son derece önemli hususa da dikkat çekiyordu:

"İlginç bir noktada, uzmanlarca hazırlandığı iddia edilen aşağıda verdiğim bazı soruların ilk cümlelerini veya soru köklerini aynen internette arama motoruna girdiğinizde, cevabı aranan sorunun aynen ya da kısmen değişikliğe uğratılarak bazı ansiklopedik bilgi içeren sitelerden, hatta forum sitelerinden veya geçmiş tarihli gazetelerde yer alan bazı yazılardan alındığını göreceksiniz."

Akarcalı, ÖSS soruları içinden 5 örnek seçmiş ve bunları nefis bir eleştiri eleğinden geçirmiş. 2 Türkçe (9. Ve 27. sorular) , 2 Sosyal Bilim (1. ve 30. sorular) 1 Fen Bilimleri (22. soru), 1 tane de Edebiyat-Sosyal (18. Soru)sorusu bunlar.

Bu değerli okurumun bu soruların tamamını nasıl gözden geçirdiğini, kaplayacağı yerin genişliği açısından bu köşede aktarabilmem imkânsız.

İki örnekle yolumuza devam edecek olursak, okurumun Sosyal Bilimler faslından seçtiği bir soruya ve istenen cevaba ilişkin akıl yürütmesi şöyle:

SOSYAL BİLİMLER-1 TESTİ – 1. SORU (TARİH)

Hititlerin ilk zamanlarında,

I. fethedilen toprakların yönetiminin prenslere verilmesi,

II. prenslerin kendilerine verilen topraklara karşılık, savaş sırasında kralın ordusuna katılacak asker ve araba temin etmesi,

III. ekonomilerinde hayvancılığın önemli bir yer tutması

durumlarından hangilerinin feodal timar sisteminin uygulandığını gösterdiği savunulabilir?

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III

Feodal Sistem Tanımı: Feodal yönetimde devlet, içişlerinde serbest hareket eden beyliklerden oluşur. Feodalite sisteminin özü ülkenin birçok yönetim birimine ayrılmasıdır. Buna gore kral ülkeyi büyük kontluklara, bunları da daha küçük yönetim birimlerine ayırır. Bu yönetim birimlerine birtakım imtiyazlarla soyluları atar. Bu sistemde, halk ile yöneticiler arasında karşılıklı bir anlaşma yapılır. Buna gore halk bağlılık yemini ederek derebeyinin himayesine girer, derebeyi de halkın güvenliğini sağlayacağına söz verir. Bu anlaşmadan sonra soylular, köylülerin toprakları işlemesine izin verirler.

Tımar Sistemi Tanımı: Bu sistemde toprağın mülkiyeti devlete, işleme hakkı köylüye, vergi toplama hakkı tımar sahibine aittir. Tımar sahibi vergi toplama hakkına karşılık toprağının gelirine bağlı olarak devlete asker yollamak zorundadır.

Soruda Hitit krallığında feodal tımar sisteminin uygulandığını savunabilecek öncüller sorulmaktadır. Feodal sistem ve tımar sistemi ayrımı yapılmamıştır.

Yukarıda verilen tanımlara dayanarak feodal tımar sisteminin, ülke içindeki yarı bağımsız feodal prenslerin, savaş sırasında otoritesi zayıf merkezi krallığa yaya ve arabalı asker temin etmesine dayalı bir sistem olduğu görülmektedir.

I. öncülde fethedilen toprakların, prenslerin yönetimine verildiği söylenmiştir. Bu prenslerin, savaş sırasında krallığa herhangi bir askeri yardımda bulunup bulunmadığı belirtilmemiştir. Bu nedenle I. öncül ile feodal tımar sisteminin varlığı savunulamaz. Sadece feodal sistemin varlığı savunulabilir.

II. öncülde prenslerin kendine yönetim hakkı verilen topraklara karşılık krala askeri yardımda bulunduğu belirtilmiştir. Bu öncüle dayanılarak feodal tımar sisteminin varlığı savunulabilir.

Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda doğru cevap D şıkkı değil, B şıkkı olmalıdır.

Seçtiğimiz son soru-cevap da Edebiyat-Sosyal'den olsun:

EDEBİYAT-SOSYAL TESTİ- 18. SORU (EDEBİYAT

Türk edebiyatında gezi türünde birçok yapıt vardır. XVI. yüzyılda Doğu Türkçesiyle yazılmış Bâbürnâme (I) ve yine aynı yüzyılda büyük Türk denizcisi Seydi Ali Reis'in Miratü'l-Memâlik'i (II) gezi türünde yazılmış ilk yapıtlardandır. Ayrıca Yusuf Ziya Ortaç (III), Reşat Nuri Güntekin (IV), Falih Rıfkı Atay (V), gezi türündeki eserleriyle tanınmış yazarlarımızdandır.

Bu parçadaki numaralanmış yerlerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

Yusuf Ziya Ortaç'ın "Göz Ucuyla Avrupa" adlı gezi türünde bir eseri bulunmaktadır. Eğer soruda tanınmışlık ön planda ise Yusuf Ziya Ortaç Beş Hececilerden olup gezi yazıları ile değil şiirleriyle tanınmaktadır. Bu durumda C şıkkı doğrudur.

Reşat Nuri Güntekin'in ise Anadolu Notları I-II adlı gezi yazıları olmasına rağmen yazar Çalıkuşu, Acımak, Yeşil Gece, Dudaktan Kalbe, Yaprak Dökümü gibi romanlarıyla tanınmaktadır. Bu durumda D şıkkı da doğrudur denilebilir.

Babürname ise edebiyatımızın ilk anı kitabıdır. Bu durumda A şıkkı da doğrudur denilebilir.

Sonuç olarak soru çelişkili cevaplara sahip olup sorunun bir tek doğru yanıtı bulunmaktadır.

Akarcalı'nın burada aktaramadığımız diğer 3 soru ve istenen doğru cevaplara ilişkin sorgulaması da son derece ikna edici nitelikte.

Akarcalı'nın ve konuya ilişkin değerlendirmeler içeren diğer okurların mektupları ile karşılaşınca şöyle düşündüm:

Özel olarak ÖSS ile ilgilenen bir STK'nın kurulmasının zamanı çoktan gelmiştir! Aday "velileri" bir an önce bir araya gelip, çocuklarına yöneltilen soruları gözden geçirip sırasında iptalini sağlamak için bir baskı grubu oluşturmalıdır. Sınavlar süresince okul kapılarının önünde beklemekle yetinmemeli, sırasında "Bu da soru mu şimdi?" şeklinde bir tepki koyabilmelidirler.