Hollanda'nın Lahey kentindeki, BM Uluslararası Adalet Divanı, İsrail'in inşa etmeye başladığı "Utanç Duvarı"nın yasal olup olmadığını görüşmeye dün başladı. Divandaki oturumlarda üç gün boyunca onaltı kişi ve kuruluş, mahkemeye görüş bildirecek. Adalet Divanı, BM Genel Kurulu'nun isteği doğrultusunda, "Utanç Duvarı"nın ne kadar hukuka uygun olduğunu inceleyecek. Ancak divanın alacağı karar taraflar için bağlayıcı bir nitelik taşımıyor.

İsrail hükümeti, uluslararası alanda da tartışmalı olan duvarın, Filistinli komandoların sınırı geçmesini engelleme amacıyla inşa edildiğini savunurken, Filistin özerk yönetimi, İsrail'in güvenlik duvarıyla toprak çalmayı amaçladığını ve bunun binlerce Filistinli'nin işini ve arazisini kaybetmesine neden olacağını belirtiyor.

Yazılı savunmasını geçen ay mahkemeye gönderen İsrail, Lahey'deki duruşmada sözlü savunma yapmayacak. Öte yandan İsrail'in, Baka el-Şarkiya köyünün doğu kesimine düşen duvarın 8 kilometrelik bölümünün yıkılmasına başladığı iddia ediliyor.

Duvarın yıkımının, Lahey'deki dava öncesine rastlaması İsrail Dışişleri Bakanlığı tarafından "tesadüf" olarak nitelendirildi ve duvarın diğer bölgelerdeki inşasının süreceği kaydedildi.

90 ülke şikayetçi

Adalet Divanı'na duvarla ilgili yazılı şikayette bulunan ülkelerin sayısı 44 fakat, bunlardan sadece aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 13 ülkeden sözlü katılım istendi. Ayrıca Arap Birliği ve İslam Konferansı Örgütü'nün de söz hakkı olacak. Bu, belki de Adalet Divanı'nın 58 yıllık tarihinin en ilgi toplayan davası olacak. BM'nin en yüksek yasal organı işlevini gören Adalet Divanı, devletler arası anlaşmazlıkları çözmek ve uluslararası kurumlara, talep üzerine tavsiye niteliğinde kararlar üretmek üzere kurulmuş. Yargıçları da BM tarafından atanıyor. BM Genel Kurulu, Aralık ayında, İsrail'in inşa etmekte olduğu "Utanç Duvarı''nın uluslararası hukuka uygun olup olmadığı konusunda Uluslararası Adalet Divanı'nın karar vermesini öngören bir karar tasarısını kabul etmişti. Genel Kurul'un Arap ülkeleri tarafından talep edilen olağanüstü oturumunda, Türkiye ile birlikte 90 ülke karar tasarısı lehinde oy kullanmış, İsrail ve ABD dahil 8 ülke aleyhte oy verirken, aralarında AB ülkelerinin de bulunduğu 74 ülke çekimser kalmıştı.

Duvar'ın çimentosu Kurey'den

Adalet Divanı'nın duvarla ilgili kararı bağlayıcı nitelikte olmayacak. Fakat, aleyhte bir hüküm, mahkemeden tavsiye isteyen BM Genel Kurulu'nda, zaten İsrail'e tepkili olan havayı daha da güçlendirecek."Utanç Duvarı"nın çit mi, duvar mı olduğu tartışmaları da sürüyor. Ortadoğu'daki birçok sorunu ve krizi arka plana iten Utanç Duvarı tartışması sürerken, Filistin Başbakanı Ahmed Kurey'in ailesine ait olan el-Kudüs Çimento Şirketi'nin duvar inşaatı için İsrail'e hazır beton sattığı yönündeki son iddialar da, ortalığı karıştırdı.

Yeni Berlin Duvarı

Filistin lideri Yaser Arafat, İsrail'in Batı Şeria'da inşa etmeye başladığı "duvar"ın, Filistin devletinin kurulmasını engellemeyi amaçladığını söyledi. Arafat, televizyonda yayınlanan konuşmasında, "Bu, ülkemize inşa edilen bir diğer 'Berlin Duvarı'. Bu duvarı inşa etmenin amacı, halkımızın bağımsız Filistin devletini kurmasını engellemek" diye konuştu.

Filistin ve Lahey'de gösteriler

BM Uluslararası Adalet Divanı'nda da dün görüşülmeye başlanan İsrail'in "güvenlik duvarı'' inşaatına karşı çıkan Filistinliler Lahey'de ve Filistin'de gösterilere başladı. Filistin'deki gösterilere, İsrail polisi müdahale etti. Görgü tanıkları, Tulkarim yakınlarındaki Deyr Gsun'da toplanan yaklaşık 2500 Filistinlinin, duvarı protesto ettiğini söylediler. "Allahü Ekber" diye bağıran Filistinli göstericilere müdahele eden İsrail askerleri gözyaşartıcı gaz kullandı. Göstericilerin bazıları gazdan etkilenirken, bazıları İsrail askerlerine taş attı. Dün Batı Şeria'daki Beytüllahm kentinde de yüzlerce Filistinli, Ortodoks Kilisesi'nin de katılımıyla duvara karşı bir gösteri yaptı. Lahey'de de duruşmanın başlaması nedeniyle mahkeme binası çevresinde de lahte ve aleyhte gösteriler düzenlendi.